Tacikistan–Azərbaycan münasibətləri: Strateji əməkdaşlıq və dostluğun yol xəritəsi
Tacikistan ilə Azərbaycan arasında ikitərəfli münasibətlər ardıcıl və yüksələn xətlə inkişaf etməkdədir. Hər iki ölkə ortaq tarixi köklərə, mədəni dəyərlərə və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan əlaqələr qurmuşdur. Müasir dövrdə bu münasibətlər təkcə siyasi səviyyədə deyil, həmçinin iqtisadi, humanitar, mədəni, elmi və texnoloji sahələrdə də dərinləşməkdədir.
İki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 1992-ci il mayın 29-da qurulmuşdur. Bu tarixdən etibarən Azərbaycan və Tacikistan arasında dostluq və əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanan münasibətlər inkişaf edir. Ölkələr arasında yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər bu əlaqələrin mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir. Prezidentlər, baş nazirlər, parlament nümayəndə heyətləri arasında baş tutan görüşlər çərçivəsində bir çox sahələri əhatə edən müqavilə və sazişlər imzalanır. Bu sənədlər əməkdaşlığın hüquqi bazasını möhkəmləndirir və əlaqələrin strateji xarakter daşımasına şərait yaradır.
Siyasi dialoqla yanaşı, iqtisadi əməkdaşlıq da xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan və Tacikistan arasında iqtisadi-ticari münasibətlərin genişləndirilməsi üçün böyük potensial mövcuddur. Hazırda ölkələr arasında ticarət dövriyyəsi artsa da, bu sahədə imkanlar tam istifadə olunmamış qalır. Hər iki ölkə nəqliyyat dəhlizlərinin genişləndirilməsi, enerji resurslarının paylaşılması və sənaye sahələrində əməkdaşlığın gücləndirilməsi istiqamətində birgə layihələr həyata keçirmək niyyətindədir. Azərbaycan Respublikasının Tacikistanda keçirilən sərgilərdə iştirakı və Tacikistan nümayəndələrinin Bakıya işgüzar səfərləri bu əməkdaşlığın nümunələrindəndir.
İkitərəfli münasibətlərin vacib istiqamətlərindən biri də mədəni-humanitar əlaqələrdir. Azərbaycan və Tacikistan xalqları qədim və zəngin mədəniyyətə malikdirlər. Ortaq tarixi irs və sivilizasiya kökləri bu əlaqələrin təməlini təşkil edir. Son illərdə iki ölkə arasında bir sıra mədəni tədbirlər sərgilər, konfranslar, ədəbiyyat və incəsənət günləri təşkil olunub. Gənclər və tələbələr arasında mübadilə proqramları, ali təhsil müəssisələri arasında əməkdaşlıq və dil öyrənmə təşəbbüsləri qarşılıqlı anlaşmanın dərinləşməsinə xidmət edir.
Azərbaycan və Tacikistan beynəlxalq və regional təşkilatlar çərçivəsində də sıx əməkdaşlıq edirlər. Xüsusilə BMT, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT), MDB və Qoşulmama Hərəkatı kimi qurumlarda hər iki ölkə bir-birinin mövqelərini dəstəkləyir. Bu çərçivədə birgə bəyanatlar verilir, təşəbbüslər irəli sürülür və regional sabitlik, təhlükəsizlik, inkişaf məsələlərinə dair ortaq yanaşmalar formalaşdırılır. Bu da iki ölkənin xarici siyasət strategiyalarının bir-birini tamamladığını göstərir.
Tərəflər arasında təhlükəsizlik, sərhəd mühafizəsi, terrorizmlə mübarizə və ekstremizmin qarşısının alınması kimi sahələrdə də əməkdaşlıq diqqət mərkəzindədir. Bu istiqamətlərdə təcrübə mübadiləsi və birgə təlimlər aparılır, müvafiq qurumlar arasında informasiya mübadiləsi həyata keçirilir.
Bütün bu amilləri nəzərə alaraq demək olar ki, Tacikistan ilə Azərbaycan arasında ikitərəfli münasibətlər qarşılıqlı etimad və əməkdaşlıq ruhunda uğurla inkişaf edir. Bu münasibətlər yalnız iki ölkənin deyil, eyni zamanda regionun sülh, sabitlik və rifahına xidmət edir. Qarşılıqlı maraqlara əsaslanan bu əlaqələrin gələcəkdə daha da genişlənəcəyi və strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksələcəyi gözlənilir.
Seymur Məmmədov Sumqayıt Bulvar MMC-nin direktoru
