Azərbaycanda “JEK”lərə (Mənzil Kommunal İstismar Sahəsi) ödənilən pul məsələsi tez-tez gündəmə gəlir. Məsələni aktuallaşdıran səbəb isə “JEK”lərin pul toplamasının qanuni olub-olmamasıdır. Söhbət ondan gedir ki, Mənzil Məcəlləsində çoxmənzilli binaların idarə edilməsi üsullarının sırasında bu qurumun adı yer almayıb.

Xəbər verilir ki, məcəlləyə əsasən, çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri binanın aşağıdakı idarə edilməsi üsullarından birini seçməyə borcludur:

- Binanın sahə mülkiyyətçiləri tərəfindən bilavasitə idarəedilmə;

- Mənzil mülkiyyətçiləri müştərək cəmiyyəti və ya ixtisaslaşmış istehlak kooperativi tərəfindən idarəedilmə;

- İdarəedici təşkilat tərəfindən idarəedilmə.

Bununla belə, “Azərbaycan Respublikasında mənzil fondunun özəlləşdirilməsi haqqında” Qanunda bildirilib ki, dövlət mənzil-istismar və təmir-tikinti təşkilatları özəlləşdirilmiş mənzillərin (evlərin) mülkiyyətçiləri ilə ancaq müqavilə əsasında bu mənzillərə xidmət göstərə bilərlər. “JEK”lərin mənzillərə yalnız müqavilə əsasında xidmət göstərməsi Nazirlər Kabinetinin 2000-ci il 10 mart tarixli Qərarında da öz əksini tapıb.



Qurumun “Azərbaycan Respublikasında dövlət və ictimai mənzil fondu evlərində yaşayış sahəsindən istifadə haqqı (mənzil haqqı) və mənzil-kommunal xidmətlərinə görə tariflərin təsdiq edilməsi haqqında” Qərarında, həmçinin “JEK”lərin topladıqların xidmət haqqının məbləği də müəyyən edilib.

Sənədə əsasən, özəlləşdirilmiş mənzillərin mülkiyyətçilərinə mənzillərin yerləşdiyi evlərin saxlanılması üçün xidmət haqqı 1 kvadratmetr yaşayış sahəsi üçün 1 ayda 1,5 qəpik təşkil edir. Lakin reallıqda bir çox hallarda “JEK”lər tərəfindən evlərin saxlanılması üçün xidmət haqqı hər kvadratmetrə görə 2 qəpikdən olmaqla, evin yaşayış sahəsinə yox, ümumi sahəyə tətbiq etməklə hesablanaraq ödənilməsi tələb edilir.

“JEK”lər bundan başqa, bərk məişət tullantılarının yığılması, daşınması və zərərsizləşdirilməsi xidmətlərinə görə haqqın da (“zibil pulu”) yığılmasını həyata keçirir. Bu xidmətə görə haqq mənzildə qeydiyyatda olan hər bir nəfərə görə aylıq 1 manat təşkil edir.

İstər evlərin saxlanılması üçün haqqı, istərsə də “zibil pulu” ilə bağlı digər məqam isə “JEK”lər tərəfindən bu xidmətlərə görə ödənişlərin nağd formada toplanılmasıdır. Halbuki “Nağdsız hesablaşmalar haqqında” Qanuna əsasən, belə yığımlar yalnız nağdsız qaydada aparılmalıdır.