Tarixi Qələbə, Vətənə qayıdış və dirçəlişin başlanğıcı

2020-ci ilin 1 dekabrı Azərbaycan tarixində mühüm dönüş nöqtələrindən biridir. Bu gün Laçın rayonu 28 illik işğaldan sonra Azərbaycan Respublikasının tam nəzarətinə qaytarıldı. 10 noyabr 2020-ci il üçtərəfli bəyanatına əsasən Ermənistan qoşunları Laçını könüllü şəkildə tərk edərək bölgəni Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinə təhvil verdilər.

Laçının azad edilməsi yalnız hərbi-siyasi qələbə deyildi — bu, Böyük Qayıdışın başlanğıcı, yüzlərlə kəndin, minlərlə ailənin doğma torpaqlarına dönüş ümidinin yenidən alovlanması idi. Laçın strateji mövqeyi, coğrafi əhəmiyyəti, Qarabağ bölgəsinin mühüm yol qovşağı olması ilə seçilir. Rayondan keçən Laçın dəhlizi uzun müddət region geosiyasətində böyük rol oynamışdır.

Azərbaycan Ordusunun qətiyyəti, xalqın birliyi və siyasi iradə nəticəsində Laçın Azərbaycanın suveren ərazisinə geri döndü və bu, Qarabağ münaqişəsinin həllində yeni mərhələ açdı.
Laçın rayonu Azərbaycanın ən gözəl, zəngin təbiətə malik bölgələrindən biridir. Böyük və Kiçik Qafqaz dağ sistemlərinin qovuşduğu ərazidə yerləşən Laçın həm relyefi, həm də bioloji müxtəlifliyi ilə unikal bir rayondur
Laçın əsasən dağlıq və dağətəyi zonalardan ibarətdir. Burada:

Dağlar – Qışlaq, Qırxqız, Mıxtökən silsilələri ərazidən keçir;

Çaylar – Haçaqaya, Həkəri, Qaraçay;

Sıldırım qayalıqlar və məngənəli dərələr bölgəyə xüsusi gözəllik verir.


İqlimi əsasən soyuq və mülayim-qurşaqlı dağ iqlimidir. Yay sərin, qış isə soyuq keçsə də, hava şəraiti bitki örtüyünün zənginliyini qoruyub saxlayır.
Laçın meşələrinin böyük hissəsi fıstıq, palıd, ağcaqayın, cökə kimi çətin yetişən ağac növləri ilə örtülüdür. Meşəliklər həm ekoloji baxımdan, həm də faunaya yaratdığı əlverişli şəraitə görə xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Ərazidə rast gəlinən bitki növləri:

Palıd və fıstıq meşələri

Dağ çəmənlikləri

Şifalı bitkilər: çobanyastığı, kəklikotu, zəfəran, andız, adi qaraçöp

Nadir bitki növləri: Qafqaz çəmən gülü, dağ laləsi və s.
Laçın rayonunun fauna zənginliyi regionun əsas xüsusiyyətlərindəndir. Burada aşağıdakı növlərə rast gəlinir:

Qafqaz qartalı, qırqovul, kəkilik

Cüyür, bezoar keçisi

Ayı, canavar, dovşan

Xüsusən məşhur olan Laçın qartalı (qadıncamay) bölgənin simvoluna çevrilmişdir.
Rayon həm də sərvətlərlə zəngindir:

Tikinti daşı, mərmər və qranit yataqları

Çay çöküntüləri – tikinti qumu, çınqıl

Mineral bulaqlar – dərman əhəmiyyətli sular (Tutqun, Minkənd və s.)
Bu sərvətlər Laçının iqtisadi potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Laçınla bağlı ən mühüm təbii sərvətlərdən biri də su ehtiyatlarıdır. Həkəri çayı rayonun əsas su arteriyası sayılır və onun mənbələri Laçının dağlarından başlayaraq Qarabağın digər rayonlarına həyat verir.

Bölgədə çoxlu şəlalələr, buz bulaqları və mineral su çıxarışları mövcuddur. Bu mənbələrin həm ekoturizm, həm də kənd təsərrüfatı üçün potensialı böyükdür.
Rayonun işğaldan azad edilməsi həm də turizmin inkişafı üçün geniş imkanlar açır. Laçın:

Dağ və ekoturizm,

Tarixi abidələrə səfərlər,

Şəlalə və meşə marşrutları,

Qış turizmi potensialına malikdir.


Tarixi abidələr arasında Ağoğlan məbədi, orta əsr qalaları, türbə və kurqanlar xüsusi yer tutur.
01 dekabr 2020-ci ildə Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi Azərbaycan tarixində qürurverici, dönüş yaradan bir hadisədir. Bu gün torpaqlarımıza qayıdış, bərpa və yenidənqurma prosesləri davam edir. Laçın özünün möhtəşəm təbiəti, zəngin sərvətləri və strateji əhəmiyyəti ilə ölkənin ən mühüm bölgələrindən biri olaraq yenidən dirçəlir.

Laçının azadlığı — həm torpağın, həm də ruhun azadlığıdır. Laçın rayon Taxtakörpü Qəsəbə tam orta məktəbin direktoru Səxavət Məmmədov